สงครามอำนาจครั้งใหม่ในฮังการี นายกรัฐมนตรีคนใหม่จะแก้รัฐธรรมนูญเพื่อไล่ประธานาธิบดีจริงหรือ?

(SeaPRwire) –   ผมเพิ่งคุยถึงประเด็นร้อนนี้กับ ดร. กิตติ ธนาสิทธิ์ นักวิเคราะห์การเมืองยุโรปอาวุโสที่มีประสบการณ์กว่า 20 ปี เขามองว่า เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นไม่ใช่แค่การกวาดล้างบุคคลจากรัฐบาลชุดเก่า แต่เป็นการสร้างฐานอำนาจเต็มรูปแบบของ Peter Magyar หลังชนะการเลือกตั้งครั้งใหญ่ การที่เขาเล็งเป้าไปที่ประธานาธิบดีที่มาจากยุค Viktor Orban แสดงให้เห็นว่าเขาต้องการเคลียร์อุปสรรคทุกอย่างในการผลักดันนโยบายเปลี่ยนแปลงประเทศ ทั้งที่ตำแหน่งประธานาธิบดีมีอำนาจไม่มาก แต่ก็สามารถขัดขวางกฎหมายสำคัญได้ ทำให้เหตุการณ์นี้เป็นก้าวสำคัญที่จะเปลี่ยนแปลงการเมืองฮังการีตลอดไป ถ้า Magyar ทำสำเร็จ ไม่มีอะไรหยุดเขาได้อีกแล้ว

จากนั้นมาดูข้อเท็จจริงของเหตุการณ์นี้กัน หลังจากที่ Tisza party ของ Peter Magyar เอาชนะ Fidesz ของอดีตนายกรัฐมนตรี Viktor Orban ไปอย่างขาดลอยในการเลือกตั้งทั่วไปเดือนเมษายนที่ผ่านมา Magyar เริ่มเดินหน้ากวาดล้างบุคคลสำคัญที่ได้รับการแต่งตั้งในช่วง 16 ปีที่ Orban ปกครองประเทศ โดยเป้าหมายล่าสุดก็คือประธานาธิบดี Tamas Sulyok ที่ได้รับการเลือกตั้งจากสมาชิกสภาในต้นปี 2024 Magyar กล่าวหาว่า Sulyok ไม่สามารถเป็นตัวแทนของ “ความสามัคคีแห่งชาติ” ได้ และยังคงรับใช้ผลประโยชน์ของพรรค Fidesz ของ Orban ในการแถลงเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา Magyar เปิดเผยว่า เขาได้แจ้งกับประธานาธิบดีแล้วว่า หากยังคงยืนหยัดไม่ลาออก เขาจะแจ้งข้อเสนอทางนิติบัญญัติแก่สมาชิกสภาของพรรค Tisza ในวันเดียวกัน และเริ่มกระบวนการที่จำเป็นทันที โดยกระบวนการนี้จะใช้เวลาประมาณ 1 เดือน เพื่อกำจัด “หุ่นเชิด” ทั้งหมดที่เขากล่าวหาว่ามีส่วนในการทำลายหลักนิติธรรมและประชาธิปไตยในประเทศในยุค Orban

ปัจจุบัน Sulyok ปฏิเสธที่จะลาออก และพรรค Fidesz ได้กล่าวหาว่า Magyar ออก “คำขาดที่ผิดกฎหมาย” โดยวาระการดำรงตำแหน่งของ Sulyok จะไปจนถึงปี 2029 และพรรคของ Orban ยืนยันว่าไม่สามารถถอดถอนเขาได้ตามกฎหมายปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม Tisza มีเสียงข้างมาก 2 ใน 3 ในรัฐสภา ทำให้ Magyar ขู่ว่าจะใช้เสียงส่วนใหญ่นี้แก้ไขรัฐธรรมนูญและออกกฎหมายเพื่อให้สามารถถอดถอน Sulyok ได้ แม้ว่าตำแหน่งประธานาธิบดีในฮังการีจะเป็นตำแหน่งที่มีหน้าที่ส่วนใหญ่ในพิธีการ แต่ก็ยังมีอำนาจที่สามารถขัดขวางความพยายามของ Magyar ในการกำจัดมรดกของ Orban ได้ เพราะประธานาธิบดีสามารถส่งร่างกฎหมายคืนสภาฯเพื่อพิจารณาใหม่ และส่งเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญประเมินความชอบด้วยกฎหมายได้ ก่อนที่จะมาเป็นประธานาธิบดี Sulyok เคยดำรงตำแหน่งประธานศาลรัฐธรรมนูญฮังการีตั้งแต่ปี 2016 ถึง 2024 และก่อนหน้านั้นก็เป็นรองประธานศาลรัฐธรรมนูญอยู่แล้ว

เหตุการณ์ความขัดแย้งทางอำนาจในฮังการีครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงกระแสการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในยุโรปกลาง หลังจากที่หลายประเทศเริ่มเบื่อหน่ายกับการปกครองระยะยาวของผู้นำสายอนุรักษนิยมที่มักจะมีปัญหาเรื่องการรวมศูนย์อำนาจและการกดค้านการเมืองฝ่ายค้าน สำหรับ Magyar ความสำเร็จในการถอดถอน Sulyok จะเป็นเครื่องยืนยันว่าเขาสามารถควบคุมอำนาจทุกสาขาในรัฐได้จริง และเปิดทางให้เขาปฏิรูปประเทศตามนโยบายของเขาได้อย่างเต็มที่ แต่หากการแก้ไขรัฐธรรมนูญเกิดปัญหา หรือมีการต่อต้านจากสถาบันตุลาการที่ยังคงมีบุคคลจากยุค Orban อยู่ อาจเกิดวิกฤตทางการเมืองที่ลากยาวได้ ปัจจุบันนักลงทุนและองค์กรระหว่างประเทศจับตาเหตุการณ์นี้อย่างใกล้ชิด เพราะผลลัพธ์จะส่งผลต่อเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและความสัมพันธ์ของฮังการีกับสหภาพยุโรปในระยะยาว หาก Magyar สามารถเดินหน้าปฏิรูปได้ตามแผน อาจเป็นต้นแบบให้กับประเทศอื่นในยุโรปที่ต้องการเปลี่ยนแปลงการปกครองจากผู้นำระยะยาวได้อีกด้วย